Nieuwjaarstoespraak burgemeester Don Bijl en Karen Heerschop

Het allerbeste voor het nieuwe jaar!

Op 1 januari hield burgemeester Don Bijl zijn nieuwjaarstoespraak. Ook oud-burgemeester Karen Heerschop hield een toespraak. Lees deze hier terug.

Beste mensen,

The Long and Winding Road van het fusietraject heeft zijn bestemming bereikt. De droogmakerij en de marktstad hebben vanaf vandaag de krachten gebundeld. Onder de paraplu en de bescherming van de omvang van de nieuwe gemeente willen wij ruimte geven aan verscheidenheid in wijken en dorpen. Stad en platteland die schouder aan schouder staan in plaats van de rug naar elkaar. 

Mooie woorden: maar is dit ook de werkelijkheid? De afgelopen jaren hebben Beemster en Purmerend steeds dichter bij elkaar gebracht. Nieuwsgierigheid naar elkaar groeide. Maatschappelijke banden werden inniger. 

De regelgeving is op alle terreinen geharmoniseerd. Niet door bij voorbaat uit te gaan van de regels van de grootste gemeente, maar door te kijken wat het beste past in de huidige tijd met de huidige opgaven. Er is door de medewerkers ongelooflijk hard gewerkt om de harmonisatie op tijd gereed te krijgen, waardoor voor de gehele nieuwe gemeente vanaf dag 1 dezelfde regels gelden. Heel veel dank hiervoor!

Wat ook zo belangrijk is: er is met een open blik door beide gemeenteraden en beide colleges gekeken naar het vormgeven van de nieuwe gemeente.  Bij dit alles heb ik de goede samenwerking met collega Karen Heerschop bijzonder op prijs gesteld. Vanuit onze beide verantwoordelijkheden samen werken aan de nieuwe toekomst met respect voor de waarden van Beemster en Purmerend.

Mooi is ook dat steeds meer samenwerkingsinitiatieven vanuit de bevolking kwamen. Bijvoorbeeld van musea en vanuit de sector kunst en cultuur. Helaas was het door corona niet mogelijk de vruchten hiervan te tonen. Ontzettend jammer.

Betekent dit dat iedereen overtuigd is van de noodzaak van de fusie? Nee, dat is niet het geval. Het gevoel blijft bij sommigen opspelen, en dat begrijp ik, maar ik weet ook zeker dat De Beemster zijn eigen identiteit zal houden. Het valt mij ook op dat de meeste mensen begrijpen dat het in de tegenwoordige tijd niet meer doenlijk is voor kleine gemeenten om alle taken adequaat te kunnen vervullen. Dit klinkt hard maar meerdere gemeenten hebben deze werkelijkheid onder ogen gezien, zoals Zeevang, Graft-De Rijp, Schermer en, laatstelijk, Beemster. Anderen zullen onherroepelijk volgen.

De nieuwe gemeente Purmerend is volop in ontwikkeling met uitdagende opgaven. Ik noem als eerste de woningbouwopgave. Wie door de stad fietst ziet overal hijskranen. Er gebeurt dus heel veel en er zit nog veel meer in de pijplijn. Een paar voorbeelden: het Waterlandkwartier, de Vijfhoek, Post NL, de Oostflank en de afronding van Kop West. Van belang is om niet alleen in stenen (of houtbouw) te denken, maar vooral de mensen die er komen wonen centraal te stellen. Er moet dus tegelijkertijd worden nagedacht over de maatschappelijke vraagstukken, de voorzieningen, de leefomgeving, het groen, mobiliteit, duurzaamheid, veiligheid. Denken in hokjes helpt ons niet verder. Gelukkig merk ik dat dit bewustzijn sterk leeft.

De komende tijd zullen nog veel meer uitdagingen onze aandacht vragen, zoals de ontwikkeling van de binnenstad, de huisvesting van jongeren, spoedzoekers en statushouders, het beschikbaar houden van de zorg, goed onderwijs met aansluiting op de arbeidsmarkt. Wij zullen onze eigen gemeentelijke vraagstukken goed in de gaten moeten houden en tegelijkertijd de blik naar buiten moeten richten. Als grote gemeente hebben wij een verantwoordelijkheid voor de regio Zaanstreek-Waterland en inmiddels ook voor de Metropoolregio Amsterdam. Op dat niveau spelen wij in toenemende mate mee. Dat is in ons belang.

Ook zullen wij onze agrarische belangen, samen met de betrokken organisaties, op provinciaal en, zo nodig, nationaal niveau behartigen. En daarbij: hoe kunnen agrarische ontwikkeling en behoud van het werelderfgoed  samen gaan en liefst elkaar versterken? Onze schaalvergroting biedt ons nieuw mogelijkheden, maar dit kan alleen succesvol in het besef dat wij dit doen voor onze inwoners in hun leefomgeving. Ik heb hier vaak over gesproken in de wetenschap dat deze handelswijze niet vanzelfsprekend is. Wij zullen daar voortdurend alert op moeten zijn. Wij zien in onze samenleving nog steeds teveel voorbeelden waarbij dit mis gaat.

Bij deze gelegenheid ontkom ik er niet aan om stil te staan bij de effecten van de coronapandemie voor onze gemeenschap. Zoals overal zijn de gevolgen groot: in de zorg, het onderwijs, de economie en in het culturele en het maatschappelijk leven. Het is moeilijk hierbij de goede antwoorden te vinden. De korte termijn is al lastig genoeg, laat staan de lange termijn. Maar wij zullen wel moeten.
Dat kunnen wij alleen doen door met elkaar in gesprek te blijven. In deze tijd is dat merkbaar moeilijk. Wij zien dagelijks de polarisatie. Sommigen denken daar kennelijk baat bij te hebben, maar ik ben ervan overtuigd dat het gros van de Nederlanders een vreedzame en zorgzame samenleving wil met ruimte voor de ander. Daarbij staan wij allen voor persoonlijke keuzes. Zelf heb ik mij laten vaccineren vanuit twee overwegingen.

Ten eerste wil ik niet ziek worden en zo min mogelijk kans hebben anderen te besmetten.

Ten tweede wil ik geen beslag leggen op ziekenhuiscapaciteit die veel beter ingezet kan worden voor mensen die geen keuze hebben, bijvoorbeeld mensen met kanker of hartziekten.

Voor deze afwegingen heb ik geen dwang of drang nodig.

Over de polarisatie wil ik nog het volgende zeggen. Soms schaam ik mij voor de omgangsvormen en het woordgebruik in onze Tweede Kamer. Wat zijn dat voor voorbeelden? Van mening verschillen is prima, maar elkaar bijna verketteren niet. Als onze nationale volksvertegenwoordigers zich al niet inhouden, wat kunnen wij dan van anderen verwachten? En waarom? Hebben hun  spindokters of communicatieadviseurs gezegd dat zij anders geen media aandacht krijgen?

Dan ben ik trots op mijn vorige gemeenteraad. Ook daar komen lastige onderwerpen aan de orde, waarbij de meningen fundamenteel verschillen. Als voorbeeld noem ik de Kom A7/het Beusebos. Daarover is bij herhaling het debat gevoerd op het scherpst van de snede. Daarover waren en zijn de meningen geheel uiteenlopend. Maar door geen van de woordvoerders zijn woorden gebruikt die niet kunnen. De verschillen werden nooit persoonlijk gemaakt. Het democratische proces werd gevoerd zoals het hoort.

In vergelijking met vrijwel alle andere landen in de wereld hebben wij het uitstekend geregeld wat betreft welvaart, veiligheid, werkgelegenheid, sociale voorzieningen, gezondheidszorg enzovoorts. Dit blijkt uit elk onderzoek. Toch lijkt er telkens wat te schuren. Is er op allerlei terreinen onvrede. Hoe kan dit? Door corona? Door een voortdurende gerichtheid op Den Haag? Door de sociale media waarbij iedereen in zijn eigen bubbel zit? Door de media met hun niet aflatende aandacht voor tegenstellingen en het negatieve? Door de lawine aan regels in onze huidige samenleving? Door onzekerheid over de toekomst? Door de gedachte dat pech niet bestaat? Doordat wij inmiddels gewend zijn alleen nog maar vanuit onszelf te redeneren? Het zal wel een beetje van alles zijn. Maar dit helpt ons niet verder. Laten wij oog hebben voor de mooie voorbeelden om ons heen. Die zijn er zoveel. Laten wij ons inspireren door de stad- en dorpsgenoten die het Inloophuis Wij Allemaal overeind houden.

Of de hospices in Purmerend en Beemster.
Of de Voedselbank.
Of de Stichting Mee Doen.
Of Welzijn Wonen Plus.
Of de vrijwilligers in de bibliotheek.
Of het project Ogen en Oren.
Of de Zonnebloem.
Of ’t Gilde.
Of de kerken en moskeeën.
Of het Verbindingsnetwerk Purmerend/Beemster.
Of de buurman of buurvrouw die zorg heeft voor de ander.

Alleen door oog te hebben voor elkaar komen wij verder.

Idealistisch? Jazeker, want idealen inspireren ons. Cynisme en chagrijn niet. Afzetten tegen de ander plaatst ons in onze eigen bubbel, maar daar worden we toch niet gelukkig van. De onlangs overleden aartsbisschop Desmond Tutu liet zien hoe het mogelijk is anderen te inspireren op basis van zijn idealen.

Ik hoop dat wij telkens opnieuw de verbinding met elkaar zoeken.

Alleen zo komen wij met elkaar verder.

Alleen zo vormen wij als mensen een gemeenschap.

Ik wens u en de uwen een voorspoedig 2022.

Burgemeester Don Bijl
 

Lieve Beemsterlingen en Purmerenders,

Een historische dag. Vanaf vandaag zijn de droogmakerij de Beemster en de stad Purmerend de nieuwe gemeente Purmerend. 
Het was een lange reis. 

Al op 1 januari 2014 vormden de ambtenaren van Beemster en Purmerend één organisatie. Vanaf dat moment beschikte het gemeentebestuur, college en raad, van Beemster over een groot ambtelijk apparaat. Dat was nodig om de gemeentelijke en wettelijke taken goed te kunnen blijven uitvoeren. Die gemeentelijke taken werden en worden steeds uitgebreider, complexer en duurder. Ik noem bijvoorbeeld de uitvoering van de jeugdzorg, een taak die een aantal jaren geleden bij de gemeente is komen te liggen en de omgevingswet die dit jaar wordt ingevoerd. Om te zorgen dat de dienstverlening naar de inwoners van Beemster op een deugdelijk peil bleef en blijft was meer capaciteit, deskundigheid en geld nodig.

De volgende stap, een bestuurlijke fusie, líjkt eigenlijk een logische stap. Maar dat klinkt makkelijker dan het is. Bij een bestuurlijke fusie komen plotseling gevoelens naar boven die bij een ambtelijke fusie niet spelen. De angst bij de inwoners en de politiek voor het verlies van de eigen identiteit en -cultuur is groot. Er is dan ook bestuurlijke moed voor nodig om toch dat pad op te gaan. Ik spreek hier mijn bewondering uit richting de bestuurders die deze stap hebben durven zetten. 

In 2018 nam de gemeenteraad van Beemster een intentiebesluit om te komen tot een bestuurlijke fusie. Er volgde een uitgebreid participatietraject in 2019 waar de inwoners van zowel Beemster als Purmerend de kans kregen de waarden van de hun eigen gemeente vast te leggen. Toen al bleek er grote waardering en respect naar elkaar toe te zijn. Uiteindelijk werd in 2020 door beide gemeenteraden het herindelingsadvies vastgesteld. En nu, op 1 januari 2022, is de fusie een feit.

Er zijn meer kleine gemeenten die op dit moment worstelen met de vragen: Hoe krijgen we alle gemeentelijke taken naar behoren uitgevoerd, hoe zorg je dat er voldoende ambtelijke capaciteit en expertise daarvoor in huis is, hoe houden we het financieel op orde, kortom hoe kunnen we goed blijven zorgen voor onze inwoners. Want dat is waar het om draait: de inwoners. Ieder gemeentebestuur kiest hierin zijn eigen weg. De gemeentebesturen van Beemster en Purmerend hebben zelf de regie genomen en gehouden. De raad van Beemster heeft tot aan de laatste raadsvergadering gezorgd dat de waarden van de Beemster goed ‘de brug’ over werden gebracht. En dat is naar mijn mening gelukt. Daarvoor zijn complimenten op zijn plaats. Daar kunt u trots op zijn.

Polder en stad vormen nu een bestuurlijk geheel. Een gemeente met trotse inwoners, trots op de polder, trots op de stad. Stad en polder die elkaar al honderden jaren nodig hebben en aanvullen en met respect voor elkaar naast elkaar samenleefden. En dat zal zo blijven maar nu dus met een gezamenlijk bestuur en een gezamenlijke toekomst.

Ik heb veel vertrouwen in die toekomst. In de afgelopen 21 maanden dat ik burgemeester van Beemster mocht zijn heb ik gemerkt hoeveel waardering er is voor onze prachtige polder met zijn unieke kavelpatroon van volmaakt evenwijdige lijnen gevormd door waterlopen en wegen. De Beemster wordt gekoesterd. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat de Kopergravure uit 1644, waarop het rasterwerk van vierkanten en sloten te zien is, nu op een prominente plek in de raadszaal van Purmerend hangt. Een plek waar iedereen hem kan zien, een plek waar de besluiten worden genomen en waar iedereen eraan herinnerd wordt hoe uniek de droogmakerij is. In 410 jaar is er vrijwel niets veranderd aan dat patroon. Diezelfde kopergravure diende en dient nog steeds als basis voor het beoordelen welke ruimtelijke ontwikkelingen wel of niet kunnen in het bijzondere Werelderfgoed.

Maar een gemeente is meer dan alleen ruimtelijke ordening. Het zijn juist de mensen die een gemeenschap maken. De mensen bepalen de cultuur en de identiteit van een gemeenschap. En die zal niet snel veranderen. De trots, het ondernemerschap zit in het DNA van de bewoners. Die kracht vind je op allerlei terreinen terug. Bijvoorbeeld de Binnendijks die sinds jaar en dag door vrijwilligers wordt gemaakt en uitgegeven. Die Binnendijks zal ook na de fusie blijven uitkomen. Of het realiseren van een trap in de kerktoren van de Keyserkerk geïnitieerd door de vrijwilligers van Visit Beemster. Komend jaar kan iedereen de Beemster van bovenaf zien. Maar het zit natuurlijk ook in al die andere initiatieven waar bewoners zich inzetten voor de gemeenschap en hun medemens.

Die kracht is ook de afgelopen periode weer gebleken. In het kader van de verbinding kwamen er zowel in Purmerend als Beemster prachtige initiatieven van de grond. Helaas hebben we door de coronamaatregelen veel van die initiatieven, voor nu, moeten opschorten. Maar we hebben het voornemen om zodra het weer kan, bijvoorbeeld in het voorjaar, dat alsnog op te pakken. Ik heb er vertrouwen in dat dat ook gaat gebeuren.

Gelukkig zijn er, dankzij de niet te stuiten inzet van vrijwilligers, een paar initiatieven in stand gebleven. Ik noem de ijsbaan in Zuidoostbeemter, Beemster in het licht met eergisteren nog als bijzondere apotheose de lichtjestoer van trekkers door de Beemster.

Mijn taak zit erop. Ik wil vanaf deze plaats mijn dank uitspreken naar mijn collega Don Bijl waarmee ik op een bijzonder prettige manier heb samengewerkt. Mijn dank gaat ook uit naar de ambtelijke organisatie en de politiek die keihard hebben gewerkt om de harmonisatie tot stand te brengen. En natuurlijk gaat mijn bijzondere dank uit naar alle inwoners voor de mooie ontmoetingen, de boeiende gesprekken, de verrassende initiatieven, de inspiratie, de constructieve samenwerking en de warme woorden bij mijn afscheid. Ik ga het missen.

Corona zal een deel van ons leven, voorlopig, blijven bepalen maar laten we in het nieuwe jaar samen op zoek gaan naar nieuwe connecties, nieuwe lichtpuntjes, nieuwe kansen en nieuwe avonturen. En laten we blijven genieten van elkaar.

Ik wens alle inwoners van de nieuwe gemeente een mooi en verbindend 2022 in goede gezondheid!

Karen Heerschop