Interview: 'Mensen nemen steeds meer ruimte in, maar bomen eisen ook ruimte op’

Kwaliteit boven kwantiteit, dat wil de gemeente als het om de bomen in de stad gaat. Zo staat het in het Bomenplan dat begin dit jaar is vastgesteld. Maar wat is kwaliteit bij bomen precies en is er nog wel genoeg groen als het aantal bomen vermindert? We spraken erover met wethouder Eveline Tijmstra.

Hoe herken je een goede boom?

‘Een boom is van goede kwaliteit als de kronen groot en gezond zijn. Zo heeft iedereen het meeste aan de boom: hij brengt schaduw en verkoeling en biedt een veilig thuis voor vogels, insecten en mossen. We krijgen steeds warmere zomers en dan is schaduw in de stad wel zo fijn. Voor ons en voor de natuur.’

Er gaan de komende 20 jaar een hoop bomen verdwijnen in de stad. Waarom is dat?

‘Er zijn vanaf de jaren 70 veel bomen geplant die aan het einde van hun levensduur komen. Wat hierbij meespeelt is dat deze bomen niet de ruimte hebben om gezond te groeien. Denk bijvoorbeeld aan boompjes die je in woonwijken ziet tussen parkeerplaatsen in veel te kleine plantvakken. Een boom heeft onder de grond minstens zo veel ruimte nodig als daarboven. Als die ruimte er niet is omdat vlak naast de boom een parkeerplaats ligt, geeft dat allerlei problemen. De boom kan niet uitgroeien tot volle potentie en is daardoor vatbaarder voor ziektes. Door wortelopdruk wordt de parkeerplaats stuk gemaakt en de boom zelf groeit minder lang en goed. Ook hebben we vaker te maken met boomziektes waardoor bomen doodgaan of niet meer veilig zijn en daarom moeten worden verwijderd.’

Waar blijft het groen dan?

‘Bij herinrichting van een straat wordt goed gekeken naar de indeling van groen en parkeren, zodat voor beide voldoende ruimte is. In een klein plantsoen kan een boom bijvoorbeeld wel uitgroeien. De keuze die dan gemaakt wordt is om iets minder bomen terug te planten, maar wel op zo’n manier dat de bomen de ruimte hebben om goed uit te groeien met veel blad. Daarmee kiezen we voor kwaliteit en blijft de straat even groen. Op andere plekken kijken we naar andere vormen van groen. In de binnenstad is nu eenmaal minder ruimte voor echt grote bomen, maar bijvoorbeeld wel voor groene gevels of daktuinen. Als mensen nemen we steeds meer ruimte in de stad in, maar bomen eisen ook ruimte op. Zij kunnen dan beter staan op plekken waar genoeg ruimte is, zoals in parken en plantsoenen. De komende jaren investeren we in die plekken, juist omdat op andere plekken veel gebouwd wordt. Ook in het straatbeeld willen we bomen zo veel mogelijk behouden, maar alleen als de boom ook de ruimte heeft om tot een volwassen boom uit te groeien.’

Over wat voor investeringen hebben we het dan?

‘Voor gezonde bomen in de stad is veel geld nodig. Een boom is niet iets wat je neerzet en waar je vervolgens geen omkijken meer naar hebt. Elke boom in Purmerend wordt minstens eens in de drie jaar grondig gecontroleerd, voor de veiligheid van de boom en de omgeving. Dat is mensenwerk en dat kost tijd. Onze bomenploeg werkt keihard om bomen gezond en veilig te houden. We verwachten dat in de komende 20 jaar een groot deel van de bomen vervangen moet worden, ongeveer de helft van de bomen die bij de gemeente in beheer zijn. Ook kunnen we verwachten dat de vervanging sneller plaats vindt door de slechte omstandigheden waarin bomen staan en heersende boomziektes. De bomenploeg besteed veel tijd aan risicobomen, omdat deze elk jaar gecontroleerd moeten worden. Gezondere bomen betekent ook dat de bomenploeg minder bezig is met brandjes blussen en zich meer kan richten op het reguliere beheer van de bomen. Voor goed beheer en de vervanging van bomen zoals opgenomen in het Bomenplan is jaarlijks ruim 1,2 miljoen euro nodig.

Zo, dat is een hoop geld, is dat wel echt nodig?

Zeker, dat is hard nodig om onze stad leefbaar te houden in een tijd waar we zo veel woningen bouwen. Bomen betekenen zuurstof en groen, parken zijn de longen van de stad. Zeker als de stad drukker wordt, is er meer behoefte aan gezond en voldoende groen en bomen. De investering in bomen is investeren in de toekomst van de stad. In het Bomenplan zijn 9 acties uitgewerkt waar we mee aan de slag willen. Niet alle punten kosten geld. Zo kunnen we juist geld besparen door aan te sluiten bij bestaande projecten. Als bijvoorbeeld ergens de riolering vervangen moet worden en de straat sowieso open moet, is dat een mooie kans om direct iets aan de bomen te doen. Ook willen we voortaan zelf onze bomen uitzoeken bij de kwekerij. Dat kost niets extra’s, maar zorgt er wel voor dat we zeker weten dat we kwaliteit aanschaffen. Om de bomen op een bepaald onderhoudsniveau te houden zodat de hele stad daar profijt van heeft, is structureel geld nodig.’

Hoe gaan jullie in de toekomst om met groen?

‘Tot een paar jaar geleden was er veel minder budget voor groenonderhoud. Deze periode investeren we fors in het groenonderhoud en de bomen in de stad. Dat is nodig om de achterstand die we hadden in te lopen, maar ook omdat we de komende jaren veel nieuwe woningen bouwen waardoor de stad meer verdicht. Het woont veel fijner in een omgeving waar je groen tot je beschikking hebt. Of dat nu in de vorm van grote bomen in een park is, of een daktuin waar je zelf groenten verbouwt. Purmerend heeft een aantal prachtige parken, maar die worden nog niet allemaal veel gebruikt of gevonden. Als we ervoor zorgen dat dit plekken zijn waar je echt naartoe wilt, hebben de bewoners van alle wijken straks een fijne groene uitvalsbasis in de buurt. Groen en bomen zijn nodig voor een leefbare stad.’

Het duurt wel even voor de nieuwe bomen volwassen zijn, toch?

‘Zeker, daar gaan wel wat jaren overheen. Het gaat hier echt om een structurele verbetering over tientallen jaren. De bomen groeien mee met de stad. En hoe ouder ze worden, hoe belangrijker ze zijn als voedselbron en verblijfsplek voor allerlei dieren. Uiteindelijk hebben we dan een stad met prachtige (en gezonde) monumentale bomen. Die geven echt karakter aan onze stad.’